Besim Şeref

İlaç tanıtım ve satış faaliyetlerinde temel olarak, ilaç firmaları-doktorlar-eczacılar olmak üzere üç unsur bulunmaktadır. Tıbbi mümessiller, firmaları adına bu üç unsur arasında bağlantı ve ilişki kuran bir meslek grubunu oluşturmaktadır. Bu nedenle ilaç tanıtım ve satış faaliyetleri açısından tıbbi mümessillik çok önemli ve vazgeçilemez bir meslek olarak karşımıza çıkmaktadır.

Tıbbi mümessillik nedir? Türkiye'de faaliyet gösteren ilaç firmaları tıbbi mümessilleri nasıl tanımlamakta ve ne gibi görevler yüklemektedirler?

Makalemizde bu soruların cevapları bulunmaktadır.

İlaç firmalarının, genellikle, çalıştırdıkları tibbi mümessiller için uygun gördükleri sıfatları, tüm mümessillerinin kartvizitlerine standart olarak yazdırdıkları görülmektedir. Bu nedenle kartvizitlerde kullanılan mesleki sıfat ve isimler, ilaç firmalarının tıbbi mümessilleri nasıl tanımladıklarının ve onlardan ne gibi görevler beklediklerinin birer göstergesi olarak alınabilir.

Bu amaçla Türkiye'de faaliyet gösteren yerli ve yabancı firmalardan 83 tanesine mensup toplam 178 tıbbi mümessilin kartvizitleri incelenmiştir. Kartvizitlerde kullanılan mesleki sıfat ve isimler olduğu gibi alınmış ve tablo 1'de gösterilmiştir.

Tablo 1 : Tıbbi Mümessil Kartlarına Yazılan Mesleki Sıfatlar.

Kartvizitinde, mesleki sıfat olarak "satış" ifadesi bulanan tıbbi mümessil sayısı 90 (%50,7)'dir. Çalıştırdıkları mümessillerin kartvizitlerinde "satış" sıfatını kullanan firmaların, mümessilleri öncelikle satış görevlisi olarak tanımladıkları ve onlardan satış görevini bekledikleri söylenebilir. Bu firmaların tıbbi mümessili satış görevlisi olarak tanımladıkları anlamına gelmektedir.

Kartvizitlerinde hem satış hem de tanıtım sıfatı bulunan mümessil sayısı 8 (%4,5)'tir. Bu mümessillerin çalıştığı firmalar, mümessillerini hem tanıtım hem de satış görevlisi olarak tanımlamaktadırlar.

Kartvizitlerinde sadece "tanıtım" sıfatı bulanan tıbbi mümessil sayısı 80 (%44,8)'dir. Bu mümessilleri çalıştıran firmaların ise mümessillerini öncelikle tanıtım görevlisi olarak gördükleri söylenebilir.

Kartvizitlerde asıl fonksiyonu tanımlayan "satış" veya "tanıtım" sıfatlarından sonra yaklaşık üçte bir oranında "mümessil", ikinci üçte birlik bölümünde "temsilci" ve geriye kalan diğer üçte birlik bölümünde ise "sorumlu" ya da "uzman" sıfatları kulanılmıştır.

Mümessil : Arapça kökenli bir sıfattır ve Türkçe karşılığı "temsilci" dir. O halde tıbbi mümessilliğin "satış" ya da "tanıtım" temsilcisi olarak görüldüğü ve adlandırıldığı söylenebilir.

Temsilci nedir?

Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlüğü "Temsilci" sıfatının Türkçe'de üç ayrı anlamda kullanıldığını yazmaktadır. Birincisi: Hak ve görev bakımından birinin veya bir topluluğun adına davranan kimse. İkincisi: (Ticarette) Aracı olarak başkasına mal satmakla görevlendirilen ve çoğunlukla kanuni çalışma yeri ve elinde malı olmayan kimse. Üçüncü olarak ise benzerlerine örnek olan anlamında kullanılmasıdır.

Sıfatların çoğunluğunun başında ise "tıbbi" kelimesi bulunmaktadır. Yine aynı sözlüğe göre "tıbbi" arapça bir isimdir ve tıpla ilgili, hekimlikle ilgili anlamına gelmektedir.

Firmaların kullandıkları çeşitli sıfat ve isimlerin aslında eş anlamlı sıfat ve isimler olduğu görülmektedir.

"Tıbbi mümessilin": Tıpla, doktorlukla ilgili tanıtım ve/veya satış temsilcisi olarak tanımlandığı ortaya çıkmaktadır. İki firmanın kullandığu gibi, ilaç firmalarının temsilcileri için, "tıbbi" yerine "ilaç" isminin kullanılması geniş kesimler tarafından daha anlaşılır olabilir. Bu durumda ise "İlaç tanıtım ve/veya satış temsilcisi" tanımlaması ortaya çıkmaktadır.

Sonuç olarak : İlaç firmalarının mümessillerini "ilaç tanıtım ve/veya satış temsilcisi" olarak tanımlayan sıfat ve isimler kullandıkları görülmektedir. İlaç firmalarının elamanlarını tanımlamak için kulandıkları bu sıfat ve isimlerin: Genel olarak onlara çalıştığı firmayı temsil etme, sorumlu olduğu ilaç veya ilaçların tanıtımını ve satışını yapma görevini yüklediklerini göstermektedir.