Türkiyedeki Tıbbi Mümessillerin Sosyo Demografik Özellikleri ve Mesleklerine Bakış Açıları
TÜRKİYE'DEKİ TIBBİ MÜMESSİLLERİN SOSYO DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ ve MESLEKLERİNE BAKIŞ AÇILARI ©

Besim ŞEREF

 

Araştırmaya aşağıdaki tabloda gösterilen illerde çalışan, yerli ve yabancı ilaç firmalarına mensup toplam 540 tıbbi mümessil alınmıştır. Anket, derinlemesine psikolojik görüşme ve odak görüşmesi olmak üzere üç farklı araştırma yöntemiyle hem niceliksel hemde niteliksel veriler toplanmıştır. Bu makalede sadece başlıkta belirtilen konuya ilişkin veriler ve bilgiler sunulacaktır.

Tablo 1: Araştırmaya katılan tıbbi mümessillerin çalıştıkları illere göre dağılımları.

. Ankara İstanbul Kocaeli Kırıkkale* Çankırı* Çorum* Yozgat* Kırşehir* Toplam
Mümessil sayısı 189 230 23 19 20 19 13 17 540
Yüzde 35,0 42,6 4,3 3,5 3,7 3,5 2,4 3,1 100,0

*: Bu illerde görüşme yapılan tıbbi mümessillerin çoğunluğu Ankara merkezli olarak çalışmaktadır. Haftada iki gün bu illerde kalan günlerde Ankara merkezde çalışmaktadırlar.

Araştırmaya katılan tıbbi mümessillerin 180'ni (%33,3) kadın, 360 (%66,7) erkeklerden oluşmaktadır.

Araştırmaya katılan mümessillerin oratalama yaşı 28,4±3,7 minimum yaş 22, maksimum yaş 40'dır. Tıbbi mümessillerin oldukça genç ve dinamik bir yaş grubunda olduğu görülmektedir.

Araştırmaya katılan mümessillerin ortalama çalışma süresi 3,7±2,8, minimum çalışma süresi 0,5 yıl (6 ay), maksimum çalışma süresi 12 yıldır. Mümessillerin meslekteki ortalama çalışma süreleri pek çok mesleğe göre oldukça kısa görünmektedir.

Araştırmaya katılan mümessillerin 240 (%44,4) yabancı firmalarda çalışmakta, 300 (%55,6) yerli firmalarda çalışmaktadır.

Tablo 2 : Araştırmaya Katılan Mümessillerin Eğitim Durumları

Mümessillerin Eğitim durumları Mümessil sayısı Yüzde
Lise 32 5,9
Meslek lisesi 8 1,5
Fen fakültesi (biyoloji, mikrobiyoloji ve diğer) 98 18,1
İşletme , ekonomi 61 11,3
Turizm yüksek okulu 43 8,1
Edebiyat fakültesi 41 7,8
Ziraat fak. 33 6,1
Kümya mühendisliği 31 5,7
İletişim fak. 15 2,8
Gıda mühen. 11 2,0
Maden fak. 11 2,0
İktisat 11 2,0
Su ürünleri 11 2,0
Jeoloji 10 1,8
Meslek Yük.Okulu 10 1,8
Güzel sanatlar 7 1,3
Antropoloji 5 0,9
Veteriner fak. 3 0,6
Toplam 540 100,0

Tıbbi mümessillerin %92'sinin üniversite mezunu olduğu ortaya çıkmaktadır. Mümessillerin bitirdikleri fakülteler açısından en fazla biyoloji bölümü olmakla birlikte görüldüğü gibi hemen her tür fakülte mezununun mümessillik yapabildiği ortaya çıkmaktadır. Bu durum muhtemelen mümessil seçiminde bitirilen fakülteden çok sosyal ilişkisi gelişmiş ve girişken olma özelliği gibi kriterlerin göz önüne alınmasından kaynaklanabilir.

Tablo 3 : Toplam 540 tıbbi mümessilin, "Bu mesleğin hoşunuza giden yönleri nelerdir?" sorusuna verdikleri cevapların dağılımı.

Mesleğin hoşa giden yönleri Cevap sayısı Yüzde
Değişik insanlar görmek 260 19,9
İnsan ilişkileri 230 17,8
Hareketli ve dinamik olması 220 16,9
Temiz ve paralı iş 120 9,6
seviyeli ve eğitimli insanlarla çalışmak 110 8,5
Kendini gerçekleştirme imkanı 60 4,7
Değişkenlik (Durağan olmaması) 60 4,7
Yeni şeyler öğrenmek. 50 3,9
İnsan psikolojisi ile ilgili. 50 3,9
Hastalara dolaylı hizmet. 30 2,4
Özgür çalışma ortamı 20 1,5
Kişisel gelişim 20 1,5
Rekabet 20 1,5
Araba verilmesi 10 0,8
Satışla ilgili olması 10 0,8
Uluslar arası firmada çalışmak 10 0,8
Saygın bir meslek 10 0,8
Toplam cevap sayısı 1290 100,0

Mümessillik mesleğinin hoşa giden yönlerine ilişkin verilen cevapların %55'i mesleklerinin insanlarla ilişkili ve hareketli olmasıdır. Para verilen cevaplar arasında %9,6'lık bir orana sahip iken, araba %0,8'lik bir orana sahiptir. Saygın ve gözde bir meslek olması nedeniyle hoşuna gitme oranı ise sadece %0,8'dir.

Mümessillerin, büyük kısmının para ve araba gibi maddi olanakları belirtmekten çok, mesleklerinin sosyal ilişkilere dayanmasını daha fazla öne çıkardıkları görülmektedir. Bu durum bir anlamda doğruda olabilir. Çünkü mümessil seçiminde sosyal yönü gelişmiş ve diğer insanlarla görüşüp, konuşmaktan hoşlanan insanların seçilmesine özen gösterildiği bilinmektedir.

Hareketli ve dinamik olmasını belirtme oranı da yüksek bulunmuştur. Bu durum mümessillerin daha çok genç ve dinamik bir yaş grubuna dahil olmalarından kaynaklanabilir.

Tablo 4 : Toplam 540 tıbbi mümessilin, "Bu mesleğin hoşunuza gitmeyen yönleri nelerdir?" sorusuna verdikleri cevapların dağılımı.

Mesleğin hoşa gitmeyen yönleri Cevap sayısı Yüzde
Stresli 151 18,9
Paramedikal çalışma 72 9,1
Gelecek belirsizliği 64 8,1
Kota ve satış baskısı 61 7,7
Eczacı kalfalarıyla muhatap olma 50 6,2
Zor doktorlar 50 6,2
Herkesi memmun etme zorunluluğu 48 6,0
Seyahat ve trafik 44 5,5
Satış 40 5,0
Emeğin karşılığını alamama 33 4,1
Uzun mesai 32 4,0
Yorucu ve zor 31 3,9
Yoğun tempo 30 3,7
Rekabet 30 3,7
Kampanya çalışmaları 30 3,7
Mesleğin kötü görülmesi 12 1,5
Pazarın değişkenliği 11 1,4
İlacın etkisizliğini duymak 10 1,3
Toplam cevap sayısı 799 100,0

Mesleğin hoşa gitmeyen yönlerinin başında "stresli olması", "paramedikal çalışma", "geleceğinin belirsiz olması", "kota yüksekliği" ve "satış baskısı" gelmektedir.

Stres ve mesleğin hoşa gitmeyen yönlerinin olumsuz etkilerine bağlı olarak, çok başarılı mümessillerde bile bir süre sonra çalışma enerjisinin tükenmesi, iş veriminin düşmesi ve mesleki tükenmişlik görülmesi muhtemeldir.

Mümessillere mesleklerini sevdirme ve çalışma verimlerini artırma açısından yukarda belirtilen olumsuzlukların, özellikle stresin, nasıl azaltılabileceği üzerinde düşünülmesi ve çözümler bulunması yararlı olabilir.

Tablo 5 : Toplam 540 tıbbi mümessilin, "Bu mesleğin sizi kaygılandıran yönleri nelerdir?" sorusuna verdikleri cevapların dağılımı.

Mesleğin kaygı uyandıran yönleri Cevap sayısı Yüzde
İş güvencesi yok, geleceği yok, garanti yok 327 51,0
Sektörel küçülme 59 9,5
Meslek olarak görülmemesi 46 7,2
Emekli olamamak 30 4,7
Personel değişimi çok hızlı 23 3,6
Paramedikal talepler 22 3,4
Satış kaygısı 21 3,3
İleri yaşlarda temposu kaldırılmaz 13 2,0
Yükselmek çok zor 13 2,0
Tükenmek 12 1,9
Rekabetin gittikçe artması 11 2,7
Saygınlığın azalması 10 1,5
İlaç fiyatlarının yükselmesi 10 1,5
Çok fazla efor gereksinimi 10 1,5
Elden satışın azalması 9 1,4
Başarısızlığa tahammül yok 9 1,4
Başarılı olamamak 9 1,4
Günübirlik yaşam 7 1,0
Toplam cevap sayısı 641 100,0

Meslekleri konusunda mümessilleri en çok kaygılandıran konunun, gelecek belirsizliği ve iş garantisinin olmaması gelmektedir. Gerçektende en fazla personel sirkülasyonunun görüldüğü ve oldukça genç yaşta insanların çalışmakta olduğu bir meslek görünümündedir. Bu durum mümessilleri oldukça kaygılandırmakta ve çok muhtemelen de streslerini artırmaktadır.

Belirli oranda iş güvencesinin verilmesinin firmaya bağlılığı ve çalışma verimini ne oranda artıracağının araştırılması yararlı olabilir.

 
İlaç Rehberi, İlaç Fiyatları, Tıbbı Mümessil, İlaç Firmaları

Tasarım İlacnet.com


Her hakkı saklıdır.